Afgelopen zaterdag stond er een koelbox op ons aanrecht, met twee oude fleecedekens erin gepropt en een bankkussen erop. Lotte keek er een tijdje naar en vroeg of we gingen kamperen. ‘Nee,’ zei ik, ‘de hachee gaat erin.’ Ze heeft daarna elk half uur gevraagd of ze mocht kijken. Dat mocht niet.
Het idee kwam van mijn moeder. Toen ik haar aan de telefoon vertelde dat ik de inductieplaat zo min mogelijk wilde laten pruttelen, begon ze over vroeger. Bij haar thuis in Zwolle ging de pan erwtensoep na het koken in een kist met kranten en een oude deken, en dan ging iedereen iets anders doen. ‘Dat heette een hooikist, kind. Daar hoefde je geen app voor.’
Hoe zo’n kist werkt
Er zit geen techniek in. Je brengt het eten aan de kook, laat het een paar minuten flink doorkoken en zet de pan dan met de deksel erop in een goed geïsoleerde ruimte. Het gerecht gaart verder op zijn eigen warmte. Hoe voller de pan, hoe langer hij heet blijft: vijf liter soep houdt het uren vol, een klein pannetje rijst veel korter.
Onze ‘hooikist’ is de koelbox die al sinds de eerste kampeervakantie bij de tent hoort. Onderin een dubbelgevouwen deken, de pan in het midden, de tweede deken eromheen en het kussen erop. De belangrijkste regel heb ik op de harde manier geleerd: niet tussendoor openmaken. Elke keer dat je kijkt, ontsnapt er warmte die je niet terugkrijgt.
Drie gerechten getest
- Rijst. 300 gram rijst twee minuten laten koken, daarna 25 minuten in de kist. De eerste keer was het een papje, omdat er niets verdampt. Met een flinke scheut minder water werd het perfect. Lotte noemt de koelbox sindsdien ‘de toverdoos’.
- Erwtensoep. Kwartier laten koken, daarna drie uur in de kist. De spliterwten waren zacht, de soep was dik. Mijn moeder had gelijk, en dat heb ik haar ook gezegd.
- Hachee. Vlees en uien aanbraden, alles twintig minuten laten sudderen en daarna vier uur de kist in. Het vlees was mals. Om zes uur was de pan nog 68 °C, dus ik heb hem vijf minuten opgewarmd.
Pasta werkt niet, dat kan ik je besparen: na een kwartier in de kist had ik lijm. En de Jeroen-test viel ook niet helemaal goed uit. ‘De dekens ruiken naar hachee,’ zei hij. Nu gaat er eerst een theedoek om de pan.
Wat ik ook niet doe: op dinsdag om half acht de soep in de kist zetten en om half zeven ’s avonds eten. Ik heb gemeten met een keukenthermometer, en na een uur of acht zakt de temperatuur onder de 60 °C. Het Voedingscentrum raadt aan warm eten boven die grens te houden of juist snel af te koelen. Een hele werkdag is dus te lang.
Wat het scheelt
Op de inductieplaat past mijn meetstekker niet, want die zit op een perilexaansluiting. Ik heb daarom in de app van de energiemonitor gekeken. Hachee op de gewone manier, tweeënhalf uur op een laag pitje, kost ons ongeveer 0,9 kWh. Met de kist bleef het bij 0,3 kWh. Bij rijst gaat het om een paar cent.
Als we het twee keer per week doen, scheelt het naar schatting 40 kWh per jaar, met ons dynamische contract zo’n 10 tot 12 euro. Geen bedrag om een feestje voor te bouwen. Het fijnere voordeel zit ergens anders: er brandt niets aan, de kookplaat is vrij en ik hoef niet om de tien minuten te roeren.
Het grootste probleem is ruimte. In een keuken van drie bij drie meter heeft een koelbox geen vaste plek, dus hij staat weer in de schuur. En wat in de schuur staat, vergeet ik. Voor erwtensoep en rijst haal ik hem voortaan wel. Mijn moeder vond het vooral grappig dat ik er een spreadsheet bij had gemaakt.
