Op de eerste zaterdag van december stond ik met de handleiding van de cv-ketel boven aan de vlizotrap, een zaklamp in mijn hand. Jeroen hield de trap vast en vroeg of ik wist wat ik deed. Half, zei ik. Onze hr-ketel hangt sinds 2015 op zolder en niemand had ooit aan de aanvoertemperatuur gezeten. Die stond nog op 80 graden, de fabrieksinstelling.
Waarom koeler water beter is
Een hr-ketel haalt zijn hoge rendement uit een trucje: hij laat de waterdamp in de rookgassen condenseren en wint zo extra warmte terug. Dat lukt alleen als het water dat uit de radiatoren terugkomt koel genoeg is, ruwweg onder de 55 graden. Stook je met 80 graden, dan komt het water vaak met 60 graden of meer terug, condenseert er weinig en gaat een deel van de warmte gewoon het dak uit.
De energiecoach die in mei langskwam, had het al genoemd. Bij het onderhoud in november zei de monteur: zet hem eens op 60, en ga verder omlaag als het huis warm blijft. Hij had toen net de radiatoren ingeregeld (daarover schreef ik in het stuk over waterzijdig inregelen), dus het moment was goed.
Stap voor stap omlaag
- Eerste week: van 80 naar 70 graden. Niemand merkte iets.
- Tweede week: naar 60 graden. 's Ochtends duurde het opwarmen merkbaar langer.
- Vanaf de derde week: 55 graden, en daar staat hij nu nog.
Bij een combiketel is de temperatuur van het warme kraanwater een aparte instelling. Daar heb ik niet aan gezeten, dus douchen gaat precies zoals altijd. Dat scheelde een hoop discussie met Daan.
Hoe het in huis voelt
Het grootste verschil zit in de ochtend. 's Nachts staat de thermostaat op 16 graden. Met 80 graden aanvoer was de woonkamer binnen drie kwartier weer op 19, nu duurt dat ruim een uur. Ik heb het schema daarom aangepast: de verwarming begint om kwart over zes in plaats van om zeven uur. De radiatoren voelen lauwer aan dan vroeger, en als koukleum wantrouwde ik dat in het begin. Maar ze staan langer aan en de kamer wordt net zo warm, alleen rustiger.
Waar het wel knelt, is de badkamer. Die radiator is klein en op een koude ochtend komt het daar niet boven de 18 graden. Daan moppert, maar Daan moppert ook bij 22 graden. Dat de rest van het huis het goed volhoudt, komt volgens mij ook doordat de spouwmuur sinds september gevuld is en we in oktober een klusweekend tegen tocht hielden. In een huis dat lekt als een mandje zou 55 graden op een koude dag waarschijnlijk te weinig zijn.
Wat het oplevert
Dat durf ik na vier weken niet te zeggen. Er is dit najaar zoveel tegelijk veranderd dat ik het effect niet netjes kan uitsplitsen, en het weer verschilt ook nog eens per jaar. Mijn voorzichtige gok: een paar procent gas, bovenop wat het inregelen al deed. Milieu Centraal noemt voor een lagere aanvoertemperatuur vergelijkbare getallen, maar ik wil het eerst in mijn eigen spreadsheet zien.
Wat ik wel zie, is dat de ketel nu lang op een laag pitje brandt in plaats van in korte, harde stoten. Zo hoort een hr-ketel te werken. Gaat het in februari echt vriezen, dan zet ik hem misschien tijdelijk op 60. Dat is geen falen, dat is bijsturen. Het briefje met "55" heb ik op de zolderbalk naast de ketel geplakt, voor wie na mij de vlizotrap op gaat.
